Wersja twojej przeglądarki jest przestarzała. Zalecamy zaktualizowanie przeglądarki do najnowszej wersji.

Pracownia Badań nad Literaturą Regionalną

O PRACOWNI

 

Pracownia Badań nad Literaturą Regionalną działająca przy Zakładzie Teorii Literatury i Krytyki Literackiej IFP UZ powołana została 1 lutego 2010 roku w odpowiedzi na przemiany zachodzące w naukach humanistycznych. Symptomem zmian był dokonujący się pod koniec XX wieku odwrót od wielkich społeczności miejskich do wspólnot osadzonych w alternatywnej lokalnej przestrzeni.

 

„Przebudzenie etniczne”, „powrót do korzeni”, „zakotwiczenie w małej, lokalnej ojczyźnie” zaowocowało wzmożonym zainteresowaniem regionem, a wyrazem tych przemian na gruncie badań literackich było m.in. powstanie nowego regionalizmu. Badania prowadzone w ramach Pracowni, przyjmując tę perspektywę, skupiają się na zagadnieniach z zakresu geopoetyki i literaturoznawczej antropologii. Uwzględniając konsekwencje zwrotu topograficznego, pytają zarazem o nowe miejsce, z którego można dziś badać literaturę regionalną. W obszarze zainteresowań naukowych Pracowni znajduje się przede wszystkim twórczość lubuska powstająca po roku 1945. 

 

PERSPEKTYWY BADAWCZE 

 

Powołanie pracowni zainicjowało systematyczne badania nad literaturą lubuską oraz towarzyszące tym badaniom działania upowszechniające wiedzę o literaturze i kulturze regionu, wspierające i promujące tę twórczość. Perspektywy badawcze towarzyszące działalności naukowej członków Pracowni wywodzą się przede wszystkim z nowego regionalizmu, który umożliwia interpretację literatury regionu z uwzględnieniem nie tylko parametrów przestrzennych, ale również kulturowych, historycznych czy politycznych. Badania noworegionalne odchodzą od ujęć wartościujących, umożliwiają natomiast analizę m.in. doświadczeniowych, tożsamościowych
i performatywnych aspektów narracji o regionie. Pozwalają też na podkreślenie – często pomijanej lub niedocenianej w literaturoznawstwie – roli narracji regionalnych w literaturze ogólnonarodowej. Działalność Pracowni jest odpowiedzią na rosnące zainteresowanie naukowe przestrzeniami lokalnymi. Wyrazem tego zainteresowania są prowadzone w różnych ośrodkach akademickich studia regionalne (m.in. we Wrocławiu, Słupsku, Gdańsku, Białymstoku czy Olsztynie).


Zielonogórskiej refleksji badawczej towarzyszą przede wszystkim inspiracje wypływające z tzw. zwrotu topograficznego w badaniach literackich, do których można zaliczyć m.in. geografię wyobrażoną, politykę miejsca
i politykę pamięci, urban studies, relacje centro-peryferyjne, studia postzależnosciowe, geopoetykę czy etnopoetykę. Przydatność wymienionych kierunków pozwala na rekonceptualizację badań regionalnych. Aktywizacja ich potencjału umożliwia ulokowanie nowego regionalizmu w obrębie literaturoznawczych badań kulturowych.

Projekty naukowe prowadzone w Pracowni koncentrują się przede wszystkim na literaturze Ziemi Lubuskiej, jednak z uwzględnieniem aspektu komparatystycznego. Pozwala on na ulokowanie literatury lubuskiej na tle literatur innych regionów. Ze względu na charakter Ziemi Lubuskiej w naukowej refleksji ważne miejsce zajmują literackie reprezentacje migracji, przesiedleń, granicy i tożsamości pogranicznych / transgranicznych. Istotne są też zagadnienia relacji między polityką historyczną a literaturą lubuską, która – przynajmniej w dobie PRL – stanowiła jedno z narzędzi tworzenia regionalnej mitologii. W kręgu problemów, które interesują członków Pracowni, znajdują się także kwestie związane z geografią życia literackiego oraz związkami pisarzy z przestrzenią regionu (m.in. biografie pograniczne i transgraniczne, auto/bio/geografie). Z zainteresowania przestrzenią Ziemi Lubuskiej wynikają także badania nad lokalnym krajobrazem kulturowym.


PROJEKTY NAUKOWE I KULTURALNE 

 

W latach 2010-2017 w ramach Pracowni zrealizowano szereg projektów o charakterze naukowym, popularnonaukowym i kulturalnym. Należy do nich m.in

  •  organizowanie konferencji, wykładów i seminariów dotyczących regionu i przestrzeni w literaturze;
  • prowadzenie naukowej serii wydawniczej "Historia Literatury Pogranicza" (Oficyna Wydawnicza UZ);
  • promowanie prac licencjackich, magisterskich i doktorskich poświęconych regionalizmowi literackiemu oraz literaturze i kulturze Ziemi Lubuskiej;
  • prowadzenie regionalnych działów w czasopismach literackich i kulturalnych (dział "Zbliżenia" w czasopiśmie "Pro Libris", dział "Regionalia" w "Filologii Polskiej. Rocznikach Naukowych UZ"); 
  • organizacja konkursów literackich i projektów kulturalnych. 

 

WSPÓŁPRACA 

 

Rozwijając swoją działalność naukową, popularnonaukową i kulturalną Zespół współpracuje z instytucjami, organizacjami i stowarzyszeniami regionalnymi, m.in. z Pracownią Badań nad Literaturą i Czasopiśmiennictwem Pogranicza działającą w Akademii im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wlkp., z Polsko-Niemieckim Instytutem Badawczym Collegium Polonicum w Słubiach UAM/EUV, z Uniwersytetem Trzeciego Wieku w Zielonej Górze,
z Wojewódzką i Miejską Biblioteką Publiczną im. C. Norwida w Zielonej Górze, ze Stowarzyszeniem Miłośników Zielonej Góry „Winnica”, ze Stowarzyszeniem Jeszcze Żywych Poetów w Zielonej Górze, z oddziałami zielonogórskim i gorzowskim Związku Literatów Polskich, z czasopismami: „Nadwarciański Rocznik Historyczno-Archiwalny”, „Pegaz Lubuski”, „Pro Libris”. Prowadzi ponadto szeroko zakrojoną współpracę z jednostkami zajmującymi się badaniem literatury regionalnej w Polsce, m.in. w latach 2013-2017 członkowie Pracowni realizowali międzyuczelniany projekt „Nowy regionalizm w badaniach literackich. Tradycja i nowe orientacje” finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki w Krakowie – w ramach projektu badali literaturę i kulturę lubuską, rozpowszechniali i propagowali wiedzę na temat dziedzictwa kulturalnego regionu w różnych miastach Polski, promując Ziemię Lubuską.